Giữa miền quê Hoằng Lộc giàu truyền thống, làng Đồng Lạc hiện lên bình dị mà thẳm sâu, nơi người dân từ bao đời “lấy ruộng đồng làm gốc, lấy nghĩa tình làm rễ”. Trải qua những thăng trầm của lịch sử, con người nơi đây vẫn giữ vẹn nếp sống cần cù, hiếu học, thuận hòa; trong gian khó biết đùm bọc nhau, khi đất nước đổi thay lại một lòng theo Đảng, chung sức vun bồi cuộc sống mới.

Lặng lẽ soi bóng thời gian giữa làng quê ấy là đình Đồng Lạc – không gian linh thiêng hội tụ hồn cốt cộng đồng. Ngôi đình gắn với sự tích Bà Chúa Trắng, một phi tần, đồng thời là ca công trong triều vua thuở trước. Bằng tấm lòng nhân ái và tình yêu sâu nặng dành cho quê hương, Bà đã đem lời ca, tiếng đàn, những điệu múa cung đình truyền dạy cho dân làng, làm nảy nở đời sống tinh thần nơi thôn dã. Từ đó, hát múa đội đèn ra đời, trở thành nét văn hóa đặc sắc, lưu giữ dấu ấn cung nghi giữa không gian làng Việt.

Theo truyền tích, hát múa đội đèn có từ thời Hậu Lê, từng được diễn xướng trong các kỳ quốc tế của triều đình. Khi về với Đồng Lạc, điệu múa được dâng lên Đức Thánh tại đình làng, gửi trọn lòng thành kính và niềm tin vào sự che chở của thần linh, cầu cho mưa thuận gió hòa, quốc thái dân an. Trải qua bao thế hệ, ngọn đèn không chỉ tỏa sáng trên đầu người múa, mà còn thắp lên trong lòng dân làng niềm tự hào và ý thức gìn giữ cội nguồn.

Hằng năm, vào hai kỳ lễ lớn mùa Xuân và mùa Thu, đình Đồng Lạc lại rộn ràng mở hội. Trong không gian linh thiêng, khi tiếng trống ngân lên, lời ca “Sở cầu như ý” vang vọng, gửi gắm ước vọng muôn đời của người dân quê về học hành, khoa bảng, công danh rạng rỡ:

Con ra đây hát hầu Đức Thánh,

Lễ Đế Vương tôn kính thảo hiền.

Văn làng ta nhang cống bước lên,

Sắc tiến sĩ, đôi Huê lục bộ.

Lạy bốn phương đều lai dã thụ chi,

Mừng làng ta đương học, đương thi.

Gương soi ngòi bút, nhất khoa chiếm bảng,

Kim bảng tiệc này, Đô đốc Quận công.

Thắt lưng đai, ra đứng sân rồng,

Ấy mới gọi là sở cầu như ý.

Thuở xưa, những thiếu nữ Đồng Lạc được chọn vào đội múa, đầu đội đĩa đèn năm ngọn cháy sáng. Trong ánh lửa lung linh, bước múa khoan thai, mềm mại mà trang nghiêm, hòa cùng tiếng trống, tiếng phách, tạo nên bức tranh diễn xướng vừa cổ kính, vừa rực rỡ sắc màu lễ hội.

Hôm nay, trong dòng chảy đổi mới và hội nhập, hát múa đội đèn Đồng Lạc không chỉ là ký ức văn hóa, mà còn là di sản sống. Việc gìn giữ và lan tỏa ánh sáng từ những ngọn đèn xưa chính là cách để nối dài mạch nguồn truyền thống, bồi đắp bản sắc văn hóa và nuôi dưỡng niềm tự hào quê hương cho các thế hệ mai sau.

Trung tâm CUDVC xã Hoằng Lộc